RET is de oudste therapievorm die zich bezighoudt met cognitieve herstructurering, en bij een effectieve therapie onontbeerlijk. Toen Albert Ellis in 1963 zijn RET-visie publiceerde, reageerde hij daarmee vooral op de toen oppermachtige gedragstherapeuten. Deze laatsten zagen de mens in de eerste plaats als een stimulus-respons mechanisme, een soort ingewikkelde Pavlov-hond. Ellis: Een menselijk wezen kan net als een dier worden beloond of bestraft door zijn sensaties en kan bijgevolg ook conclusies trekken over het benaderen of vermijden van zekere situaties. Maar de mens zit ingewikkelder in elkaar: hij kan bovendien worden beloond of bestraft door zijn eigen denken of dat van anderen. Deze aannames beïnvloeden op hun

beurt de waarneming zelf (Ellis spreekt van een irrationele bril), zodat de vicieuze cirkel rond is: origineel foutieve interpretaties verharden tot eeuwige waarheden/selffulfilling prophecies/geloofsstructuren. Daarentegen beziet hij de mens als een denkend, oordelend en filosoferend wezen. In zijn model vloeien emoties voort uit het denken. Neurotisch gedrag wordt onderhouden door irrationele zelf-verbalisaties, die resulteren in negatieve emotionele effecten en daaruit voortvloeiende gedragsdysfuncties. Het zijn niet zozeer de feiten uit het verleden, die het huidige gedrag negatief beïnvloeden, maar met name de persoonlijke interpretaties ervan, die men voortdurend op het heden blijft betrekken.